در ایـــران هم کم نیستند افراد یا گروه‌هایی که در شرایط اســتیصال، قحطی و بیماری و بنا به توصیه‌های غیرعلمی به خوردن غذاهای غیرمعمول روی بیاورند.

139000 119 جزئیات خوردن جیرجیرک در سیرجانخوردن حشرات در خیلی از کشورهای آسیای شرقی و آفریقایی رواج دارد. می‌گویند در چین هر جنبنده‌ای، مشتری خودش را دارد. کشوری پر جمعیت که نمی‌تواند سخت‌گیری‌های ما را در خوردن رعایت کند. اما خوردن هرجنبنده و بویژه حشراتی مثل سوسک و عقرب و هزارپا و جیرجیرک، هیچ وقت در پیشینه غذایی ما نبوده و با فرهنگ و ذائقه ما جفت و جور نیست.

 
به نقل ایـــران، با این همه در ایـــران هم کم نیستند افراد یا گروه‌هایی که در شرایط اســتیصال، قحطی و بیماری و بنا به توصیه‌های غیرعلمی به خوردن غذاهای غیرمعمول روی بیاورند.
 
رمان «چراغ‌ها را من خاموش می‌کنم» زویا پیرزاد را که خوانده‌اید؟ عــکس باران ملخ و طوفان ملخ را یادتان هست؟ آن ســال برای تمیز کردن حیاط خانه مجبور می‌شوند پارو به دست بگیرند و گونی گونی ملخ بگذارند دم در. این وضعیت وضعیتی مثل اســتیصال از بیماری یا حتی خشکســالی و گرسنگی نیست اما شرایط عجیبی اســت که در پیوند با اعتقادی بی‌پایه و دهان به دهان شدن آن می‌تواند عده‌ای را به خوردن باران ملخی که از آسمان می‌بارد، ترغیب کند.
 
این روزها گزارش کوتاه یک روزنامه محلی و عــکــس هـا آن از سنت خوردن جیرجیرک بهاره در سیرجان کرمان بازتاب زیادی در شبکه‌های اجتماعی داشته و تقریباً گروهی و کانالی نیست که آنجا حرفی از جیرجیرک خوردن نباشد. سنتی که نه تنها در سیرجان بلکه در بسیاری از مناطق جنوب و جنوب شرقی رواج دارد. سیرجانی‌ها در اصطلاح محلی به جیرجیرک، «جرووک» می‌گویند و در قالب مصرف دارویی یا به‌عنوان تنقلات از آن اســتفاده می‌کنند. البته جیرجیرک خوراکی با آن جیرجیرکی که در شهرها نیز دیده می‌شود و در اصطلاح محلی به آن «جکو» می‌گویند فرق دارد.
 
اوایل خرداد عده‌ای از روستاییان و عشایر شهرستان سیرجان به مناطق کوهستانی و پر درخت رفـــــته و جیرجیرک جمع می‌کنند. آنها بخشی را برای مصرف خودشان و قسمتی را برای فطریقه به شهر می‌آورند. بومی‌ها جیرجیرک خوراکی را در همان روزهای پس از تولد مصرف می‌کنند؛ یعنی زمانی که این حشره تنها آب می‌خورد اما اواخر خرداد و در پایان عمر ۴۰ روزه‌شان که به مصرف برگ درخت و سایر حشرات روی می‌آورند و خون در بدن آنها پخش می‌شود، دیگر منبع غذایی به حساب نمی‌آیند.
 
یکی از روستاییان سیرجان که دستی در گرفـــــتن جیرجیرک دارد می‌گوید: «از زمانی که یادم می‌آید خانواده ما در فصل بهار جیرجیرک می‌خوردند. خواص خیلی زیادی دارد. برای نفخ و کمردرد و پادرد خیلی خوب اســت. البته الان بچه‌های ما خیلی علاقه‌ای به خوردن آن نشان نمی‌دهند. در شهر هم مثل قدیم مشتری ندارد اما باز هم چند گونی می‌فطریقهیم.
 
جیرجیرک در منطقه «گدار»، «چارگنبد»، «زیدآباد» و اطراف «بلورد» سیرجان خیلی زیاد اســت. این حشره روی بوته‌های «قیچ» یا درختان «بنه» می‌نشیند و در طول روز نمی‌توان آنها را گرفـــــت اما دم صبح که هوا خنک اســت روی قیچ، گونی می‌اندازیم و بعد با کندن بوته و تکان دادن آن، جیرجیرک‌ها را توی گونی می‌ریزیم. اگر هم روی درخت بنه باشند، چادری زیر آن پهن می‌کنیم و در هوای سرد، با تکاندن درخت جیرجیرک‌ها روی پارچه می‌ریزند که باز جمع می‌کنیم و می‌ریزیم توی گونی. به اندازه مصرف خودمان برمی‌داریم و بقیه را هم می‌فطریقهیم به دستفطریقه‌های جلوی بازار. آنها هم توی پلاســتیک‌های نیم کیلویی می‌فطریقهند.»
 
از کباب خوشمزه‌تر اســت!
خانومی که مقابل بازار سنتی دوقلوی سیرجان درحال خریدن جیرجیرک اســت می‌گوید: «خوردن جیرجیرک هیچ دردسری ایجاد نمی‌کند. ما جیرجیرک‌ها را زنده توی آب می‌ریزیم که بمیرند، بعد حدود ۵ دقیقه می‌جوشانیم و آب کش می‌کنیم. بعد دست و پا و بال‌ها را جدا می‌کنیم و توی تابه برشته می‌کنیم. نمک و کمی آبلیمو هم اضافه می‌کنیم تا حسابی خوشمزه شود.»
 
فطریقهنده در مورد انواع جیرجیرک می‌گوید: «جیرجیرک‌های کوهی دو نمونه زرد و مشکی دارد که به آنها میشی و بزی می‌گویند و رنگ مشکی آن کمیاب‌تر و خوشمزه‌تر اســت. اما نباید بگذاریم «خون کنند» جیرجیرک که خون کرد، دیگر نمی‌شود خورد. ما هر کیسه پلاســتیکی را ۵ هزار تومان می‌فطریقهیم. مشتری کم شده، خیلی‌ها وقتی می‌بینند روی‌شان را برمی‌گردانند.»
 
لایو اینستاگرام با جیرجیرک
بابک ۲۲ ســاله از معدود جوان‌های سیرجانی اســت که جیرجیرک دوست دارد و امســال نیز خورده اســت. او می‌گوید: «الان خیلی از جوان‌ها کلاس می‌گذارند و دیگر جیرجیرک نمی‌خورند. اما اگر تصــویر‌های اینستاگرام دوست‌های من را نگاه کنید اکثراً تصــویر از جیرجیرک خوردن را در اینستاگرام به اشتراک گذاشته‌اند. یکی از دوستانم هم چند روز پیش از برشته کردن جیرجیرک لایو گذاشت.»
 
وی در واکنش به اینکه به هر حال جیرجیرک نوعی سوسک و حشره اســت و خوردن آن چندش‌آور اســت، می‌گوید: «بعضی از این جیرجیرک‌ها پفکی و بعضی هم گوشتی هستند. آنهایی که پفکی هستند انگار که دارید چیپس می‌خورید و آنهایی که گوشتی هستند مزه میگو دارد، حتی خوشمزه‌تر. دوستام موقع تفریح از جیرجیرک به‌عنوان تنقلات اســتفاده می‌کنند اما خواهرم اصلاً حاضر نیست به جیرجیرک دست بزند چه برسد به اینکه بخورد.»
 
جیرجیرک و بیماری‌های پنهان
معاون بهداشتی دانشکده علوم پزشکی سیرجان در گفت‌و‌گو با «ایـــران» مردم را از مصرف جیرجیرک منع می‌کند. دکتر محمد موقری می‌گوید: «حتی اگر تاکنون فردی به دلیل خوردن جیرجیرک مریض نشده باشد، دلیلی برای بیماری‌زا نبودن آن نیست. مواردی هم که به‌عنوان خواص درمانی مطرح می‌کنند در مراجع رسمی و قانونی اثبات نشده، پس برای ما قابل پذیرش نیست.»
 
وی می‌افزاید: «قطعاً خوردن این گونه حشرات ضررهای پنهانی دارد که شاید در چند روز اول مصرف مشخص نشود و بعداً فرد دچار عارضه‌های پوستی و گوارشی شود. قطعاً وقتی حدود ۲۰ روز از عمر این حشره بگذرد، مصرف آن باعث مسمومیت می‌شود. چندین مورد که بر اثر مصرف جیرجیرک دچار عارضه پوستی شده بودند طی دو هفته پیش به مراکز درمانی سیرجان مراجعه کردند. بنابراین با پیگیری‌های انجام شده و هماهنگی قضایی با دستفطریقهانی که در سطح شهر اقدام به فطریقه جیرجیرک می‌کردند برخورد شد و همه آنها جمع‌آوری شدند. البته حجم افرادی که این حشره را مصرف می‌کنند نسبت به جمعیت شهرستان، بسیار کم اســت و انعکاس آن در رسانه‌ها خیلی بیشتر از آن چیزی اســت که واقعیت دارد.»
 
خوردن جیرجیرک حرام اســت
مراجع دینی پاسخ کاملاً شفافی در مصرف جیرجیرک مطرح کرده‌اند. این حشره از خانواده سوسک‌هاســت و طبق فتاوای همه مراجع تقلید خوردن حشرات حرام اســت. در اســتفتایی از دفتر رهبر معظم انقلاب پرسش شده اســت: با توجه به اینکه در مواردی خوردن حشرات برای درمان بیماری‌ها مفید اســت (مثل ساس و جیرجیرک) آیا این کار از لحاظ شرعی جایز اســت؟ پاسخ دفتر رهبر معظم انقلاب به این پرسش: «به طور کلی خوردن حشرات حرام اســت ولی معالجه با چیزهاى حرام در صورتى که یقین داشته باشد بیمارى قابل علاج بوده و علاج هم منحصر در اســتعمال آن اســت، به مقدار رفع ضرورت جایز اســت.»
 
و نیز پاسخ دفتر آیت‌الله مکارم شیرازی به این پرسش: «غیر از ملخ، خوردن سایر حشرات جایز نیست.» ایشان همچنین در پاسخ به این پرسش که خوردن حشره‌ای ۶ پا و بالدار که در مناطق سردسیر کرمان وجود دارد چه حکمی دارد؟ گفته‌اند: «جایز نیست.» در تازه‌ترین واکنش نیز، هفته گذشته حجت‌الاسلام سیدمحمود حسینی امام جمعه سیرجان عنوان کردند: «خرید، فطریقه و خوردن جیرجیرک حرام اســت و با فطریقهندگان برخورد قانونی می‌شود.»

داغترین اخبار و رویداد های ایـــران و خارج
این مطلب در این ساعت از سایت توما در بخش خبری ارســال گردیده اســت
این بخش شامل خبر های ورزشی نیز میباشد
میتوانید خبر فوق را به اشراک بگذارید

نوشته جزئیات خوردن جیرجیرک در سیرجان اولین بار در مجله آنلاین توما. پدیدار شد.